در ادامهی برنامهریزیهای آیریسک دپارتمان انتشارات این موسسهی آموزشی برای آمادهسازی منابع مفید المپیادهای علمی، هم اکنون کتاب مقدمهای بر کیهانشناسی نوین ترجمهی کتاب (An introduction to modern cosmlogy) اثر اندرو لیدل (Andrew Liddle) را به همت آقایان کامبیز خالقی (سرپرست بخش نجوم) و آقای فرهاد ذکاوت (از اعضای هیِات علمی آیریسک) با همکاری انتشارات هیمه به چاپ رسانده است؛ ویراستاران این کتاب نیز آقایان مهران کمرپور و محسن ایرجی هستند.
آیریسک امیدوار است این کتاب سهم خوبی در رفع این نیاز دانشپژوهان ایفا کند. پیش از این دانشآموزان علاقهمند به المپیاد نجوم منبع منسجم و جامعی در خصوص سرفصل کیهانشناسی و با نگاه آموزشی المپیاد در اختیار نداشتند.
برای مطالعهی مقدمهی این کتاب و آشنایی بیشتر با دیدگاه مترجمان و انگیزهشان از برگزدان فارسی این کتاب به ادامهی مطلب بروید.
جهت مشاهدهی اطلاعات بیشتر و خرید این کتاب به اینجا مراجعه نمایید.
پيشگفتار مترجمين
قرن بيست و يکم به يقين قرن فيزيک خواهد بود. دهه اول اين قرن هرچند با پیش زمينهی پيشرفتهاي ناگهاني قرن بيستم، ولي با نتايجي جديد و در مواردي تأييد کنندهي نظريههاي قبلي در مدل استاندارد ذرات بنيادي و تعدادي از نظريههاي کيهانشناسي همراه بوده است. بيش از چند دهه میشود که ذرات بنيادي و کيهانشناسي براي توصيف عالم اوليه و کنوني به ضرورت در کنار هم قرار گرفتهاند. براي خوانندهاي که در سطح مقدماتي با اين دو شاخهي ابعاد بزرگ و کوچک آشنا ميشود، شايد چندان جالب نباشد که در بخشهاي مختلف اين شاخه که در مواردي کاملاً به هم پيوستهاند، مدلهاي متنوعي براي توضيح يک پديده يا توجيه نتايج حاصل از يک مدل يا آزمايش ارائه شوند.
ولي پيش از مطالعات پيشرفته و بسيار خاص یک موضوع، علاقهمندان بخصوص دانشجويان دوره کارشناسي، بايد مباني کنوني و ايدههاي پذيرفته شده را بفهمند و با ساختارهای بزرگ یا کوچک مقیاس آشنا شوند. دراين کتاب، آندرو ليدل، نويسنده و کيهانشناس مشهور انگلیسی بيش از اينکه ديدگاه ذراتی داشته باشد، با نگاه نسبيتي به حل معادلات در ابعاد بزرگ مقیاس پرداخته و هرجا که لازم دیده از ذرات بنيادي و مباني ساده آنها نیز بهره گرفته است. توصیفات مربوط به عالم اوليه، فاز معروف به کروموديناميک عالم، و بسياري موارد ديگر که در کتاب ميبينيد، از اين دسته هستند.
در حوزهی کیهانشناسی کتابهاي متعددي به زبان انگليسي و اين سالها تعدادي نيز به زبان فارسي تأليف يا ترجمه شدهاند. در اين ميان، اندرو ليدل، عضو هيئت علمي و استاد دپارتمان اخترشناسي و فيزيک دانشگاه ساسکس انگلستان، يکي از کتابهاي مهم آموزشي و مقدماتي کيهانشناسي را نگاشته است. براي مطالعهي کتاب حاضر به عنوان خودآموز يا کتاب کلاسيک کيهانشناسي، دانش مقدماتی در حوزهی فيزيک مُدرن، آشنایی با پايه و اساس معادلات ديفرانسيل در حد ساده [و نه معادلات خاص] الزامي است. در اين کتاب با وجود پُر رنگ بودن استفاده از فيزيک کلاسيک و نسبيت عام، توضيحات شفاف و توصيفيِ زیادی در مورد ذرات بنيادي آمده و براي علاقهمنداني که با ساختارهاي اوليه نسبيت عام، حساب تانسوري و معادلات خمش آشنايي دارند روش استنتاج و استخراج معادلات آنيشتاين نیز در پيوست کتاب آورده شده است. اين کتاب در سطح جهان به عنوان يکي از بهترين کتابهاي مقدماتي در حوزهی کیهانشناسی مورد توجه قرار گرفته است. لازم به يادآوري است که اندرو ليدل ۴ اثر پژوهشي ديگر نيز در همین حوزهی کيهانشناسي نگاشته است. با مراجعه به سايت شخصي ايشان که در مقدمهي کتاب ذکر شده، به مطالب و موضوعات تحقيقاتي و سرفصلهای کتابهاي ايشان دسترسي خواهيد داشت.
در حال حاضر و در ايران نیز از اين کتاب براي پروژه و تزِ دانشجويان دورهی کيهانشناسي سال آخر کارشناسي و کارشناسي ارشد استفاده میشود و در موارد متعدد در این پایان نامهها ارجاعات زیادی به آن داده شده است. لذا مترجمين کتاب برآن شدند تا کتاب به زبان فارسي در کنار کتابهايي چون نارليکار و چند کتاب نسبيت عام که اساتيد داخلي نگاشتهاند، در اختيار عزيزان علاقمند قرار بگيرد. چاپ فارسی اين کتاب با مجوز رسمی انتشارات جان وايلي، پرداخت حق کپی رایت و در نهایت مکاتباتي که با اندرو ليدل انجام شده، در اختيار شما قرار گرفته است. به چند دليل اين مسئله اهميت فراوان دارد. حضور غيرمستقيم تفکر علمي به صورت مکتوب و نه مجزاي جامعه علمي ايران که فقط بخشي از آن چاپ مقالات تخصصي است، یکی از مهمترین این دلایل است! بخش اعظم آن چه در ایران مورد توجه قرار نگرفته، مسئله مهم آموزش در ايران است که نه تنها در داخل کشور بايد مورد توجه قرار بگيرد و ساختارهاي آن به درستي چيده شوند، بلکه بخشي از ديدگاه دنياي آکادميک بين المللي نسبت به آنچه در دنياي آکادميک ايران ميگذرد نیز با آگاهي از حضور همين منابع در ايران بدست خواهد آمد.
با توجه به هزينههاي سرسام آور چاپ در ايران و بخصوص تلاشهاي کساني که قبل از چاپ کتاب، آن را به صورت کنوني براي شما خواننده گرامي آماده سازي ميکنند؛ نبايد مورد بي توجهي يا کم لطفي قرار بگيرند. موارد مشکوک و مسائل جانبي در اين حوزه نيز بسيار زياد است، ولي به يقين کتاب از زماني که با قلم نويسنده يا مترجم، مراحل اوليه را طي ميکند، بارها و بارها مورد بازخواني، ويرايش، حتي در موارد معدودي (در ايران) مورد مباحثهی قبل از چاپ قرار گرفته تا با کمترين ايرادهاي علمي و ادبي در اختيار علاقهمندان و دنياي آکادميک قرار بگيرد. حتی گاهي ميزان ويرايش به حد فرسايشي ميرسد که مترجم و نويسنده قادر به بازخواني مجدد به معناي چندبارهی اثر خود نيستند. ادبيات به تنهايي عامل اين ويرايشهاي متعدد است. وسواس در ترجمه هيچگاه تمامي ندارد. هرچند براي کتابهاي علمي کم يا اصلا بکار برده نميشود و در موارد بسياري با فاجعهي علمي-ادبي در کتابهاي فارسيشده روبرو هستيم، ولي کتابهايي نظير کتاب حاضر تا جايي که امکان داشته از طرف مترجمين مورد مباحثه و وسواس علمي و ادبي قرار گرفته و گاهاً منجر به بحثهايي جدي شده است. اميدواريم نتيجه حاصل مورد پسند اساتيد، دانشجويان و علاقهمندان به پژوهش در زمينه کيهانشناسي قرار گرفته و مقدمهاي براي پژوهشهاي دانشجويان و منبعي مطلوب و کم اشتباه [اگر مدعي نباشيم] براي تدريس اساتيد در دانشگاهها و دورههاي مقدماتي کيهانشناسي باشد.
در نهايت مترجمين اين کتاب از دوستان فني و ناشر اين کتاب به خصوص گروه فنی انتشارات هیمه و پشتیبانیهای علمی گروه آموزشی المپیادهای علمی ایران (آیریسک) و همينطور اندرو ليدل، نويسنده کتاب، و انتشارات جان وايلي براي همکاري در بازگرداندن اين کتاب به زبان فارسي، کمال تشکر را دارند. در جایگاه ویژهی دیگری نیز تشکر مجزا میشود از همکار و دوست ارجمندمان جناب آقای مهران کمرپور که زحمت بازخوانی و ویرایش نهایی این کتاب را بر عهده داشتند و با توجه به شناختی که از نزدیک با دکتر لیدل در دانشگاه ساسکس به عنوان دانشجویشان داشتهاند ظرایفی را به ما یادآوری کردند که در فارسیسازی هر چه روانتر این اثر نقش به سزا و مثمر ثمری بازی کرده است.
يکي از مهمترين مسائل براي نويسنده و مترجم هر اثري، ارتباط با مخاطب است؛ بسيار خرسند خواهيم شد با ما از طريق ايميل، فرهاد ذکاوت (fzekavat@gmail.com) و کامبيز خالقي (khaleghi_kambiz@yahoo.com) در ارتباط باشيد.
تابستان ۱۳۹۲ خورشيدي
کامبیز خالقی –فرهاد ذکاوت
Persian Translators acknowledge Prof. Andrew Liddle, The Author and John Wiley and Sons publication to make it possible to publish this book in Persian, as one of most interested academic resources on this subject in Iran
