تحلیل آزمون مرحله اول – هفدهمین دوره المپیاد نجوم و اخترفیزیک
آزمون مرحله اول هفدهمین دوره المپیاد نجوم و اخترفیزیک صبح یکشنبه 17 اسفند برگزار شد. با توجه به شرایط کرونایی برخی انتظار داشتند تعویق مجدد صورت بگیرد و آزمون بعد از عید برگزار شود، با این حال آزمون با رعایت پروتکلهای بهداشتی برگزار شد.
بررسی آزمون از زوایای مختلف
زمان :
آزمون شامل 20 سوال چهارگزینهای و 8 سوال پاسخکوتاه بود و شرکتکنندگان در مجموع 150 دقیقه فرصت برای پاسخگویی به سوالات داشتند. به این ترتیب هر دانشآموز حدودا 4.5 دقیقه برای سوالات چهارگزینهای و 7.5 دقیقه برای سوالات پاسخکوتاه زمان در اختیار داشت که معقول به نظر میرسد.
تعداد سوالات:
تعداد سوالات نسبت به سالهای گذشته کمتر بود. حدسیاتی در خصوص علت این تصمیمگیری وجود دارد. محتملترین اینکه با کم کردن تعداد سوالات زمان آزمون نیز کمتر در نظر گرفته شد و به این ترتیب دانشآموزان زمان کمتری در حوزههای امتحانی و در معرض خطر ابتلا قرار گرفتند. اما باید توجه داشت که کم شدن تعداد سوالات موجب افزایش تأثیرگذاری خطاهای کوچک در نتیجه کلی میشود. به عبارت دیگر کوچکترین خطایی موجب کسر درصد بالاتری از امتیاز خواهد شد. این نکته میتواند موجب شود دانشآموزانی که زمان قابل توجهی برای یادگیری المپیاد نگذراندهاند شانس بالاتری برای موفقیت در آزمون داشته باشند.
پراکندگی سوالات:
پراکندگی سوالات نسبت به سال گذشته وضعیت بهتری داشت اما کماکان تمرکز اصلی در مبحث اخترفیزیک احساس میشود. مبحث کیهانشناسی تنها یک سوال را به خود اختصاص داد و از مبحث دینامیک کهکشان هیچ سوالی داده نشد! در مجموع 9 سوال از نجوم عمومی مطرح شد که از این میان دو سوال مربوط به شناخت آسمان و تئوری رصد بود و یک سوال مربوط به تخمین. نمودارهای پراکندگی سؤالات از نظر تعداد و درصد نمره را در زیر مشاهده میکنید:
تیپ سوالات:
ادبیات سوالات پیشرفت کاملا محسوس نسبت به سالهای گذشته داشت چنانچه سوالاتی نظیر «میرزا عبدالغفار نجم الدوله …. » جای خود را به معرفی گیلگمش، وایکینگها و رستم و تهمینه دادند. همچنین صحبت از مسائل روز دنیای نجوم مثل سقوط تلسکوپ رادیویی آرسیبو و تلسکوپ فضایی جیمز وب اتفاق مثبت دیگری بود که سالهای اخیر کمتر به آن پرداخته شده است.
سوالات « تلسکوپ شیفس پیگلر » و « قانون توانی » سوالاتی بودند که احتمالا همه دانشآموزان برای اولین بار با آن روبهرو میشدند و از این جهت برای سنجش مهارت حل مسأله بسیار چالش برانگیز محسوب میشوند. به نظر میرسد دانشآموزان در آزمون مرحله دوم با سوالاتی از این دست نیز روبرو خواهند شد.
سوالات حفظی:
نکتهای که در خصوص سوالات حفظی وجود دارد، اینست که تمام سوالات حفظی از مباحث ریز و بسیار عمیق طراحی شدند. به عبارت دیگر تمام سوالات حفظی را میتوان سوالاتی سخت دانست و در میان این سوالات آسان یا متوسط دیده نمیشود.
پیشنهاد برای دانشآموزان
همواره آزمون مرحله یک خط فکری طراحان سوال را مشخص میکند. در مسیر یادگیری و پیشرفت المپیاد پیشنهاد میشود که تمام فصول و مباحث را به طور موازی پیش ببرید و تمرکز اساسی روی یک یا دو مبحث به خرج ندهید. اما باید توجه داشت که سرمایهگذاری در مباحثی که طراحان سوال توجه بیشتری به آن دارند احتمالا شانس موفقیت بیشتری را برای شما رقم میزند.
با این تفاسیر پیشنهاد ما برای ادامه مسیر و موفقیت در آزمون مرحله دوم توجه ویژه به مبحث اخترفیزیک به طور خاص مباحث تلسکوپها و ابزارهای رصدی و دوتاییها و سیارات فراخورشیدی است. به نظر میرسد مبحث مکانیک سماوی بیشتر در قالب مسائل اخترفیزیکی مطرح میشود و کمتر تمایلی بابت طراحی سوالات صرفا مکانیکی دیده میشود.
سعید مذهب
18 اسفند 1399
